प्रधानमन्त्रीको कूटनीतिक मिटिङ : कसले राख्यो राजदूतका अगाडि प्लास्टिकका बोतल ?

प्रधानमन्त्रीको उपस्थितिमा आयोजित कूटनीतिक भेटघाटका क्रममा देखिएको एउटा सानो जस्तो देखिने विवरणले ठूलो बहस जन्माएको छ। विभिन्न देशका राजदूत तथा कूटनीतिक प्रतिनिधिहरूसँगको औपचारिक बैठकमा उनीहरूको अगाडि प्लास्टिकका पानीका बोतलहरू राखिएको विषयले कूटनीतिक शिष्टाचार र प्रस्तुतीकरणबारे प्रश्न उठाएको हो। पहिलो नजरमा सामान्य लागे पनि यस्ता विवरणहरूले अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा देशको छवि निर्माणमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने भएकाले यसलाई गम्भीर रूपमा हेरिएको छ।

कूटनीतिक भेटघाटहरूमा प्रस्तुतीकरण, व्यवस्थापन र सानोभन्दा सानो विवरणमा पनि विशेष ध्यान दिनुपर्ने मान्यता रहँदै आएको छ। यस्तो अवस्थामा राजदूतहरूका अगाडि प्लास्टिकका बोतलहरू लाइन लगाएर राख्नुले केही विश्लेषकहरूले “अव्यवस्थित, असंवेदनशील र कम स्तरको तयारी” को संकेतका रूपमा व्याख्या गरेका छन्। उनीहरूका अनुसार यस्ता अभ्यासले नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धलाई कति गम्भीर रूपमा लिन्छ भन्ने सन्देश पनि बाहिर जान सक्छ।

यस घटनाले केवल एउटा बैठकको व्यवस्थापनमा सीमित नभई, समग्र कूटनीतिक संस्कार र सरकारी कार्यक्रमहरूको स्तरबारे व्यापक बहस सुरु गराएको छ। विशेषगरी, आधुनिक कूटनीतिमा “पहिलो प्रभाव” (first impression) अत्यन्त महत्त्वपूर्ण हुने भएकाले यस्ता साना कमजोरीहरूले पनि दीर्घकालीन प्रभाव पार्न सक्ने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ।

यता, कतिपयले भने यसलाई अत्यधिक आलोचना गर्नुपर्ने विषय नभएको तर्क गरेका छन्। उनीहरूका अनुसार मुख्य कुरा बैठकको एजेन्डा, नीतिगत सन्देश र कूटनीतिक सम्बन्धको सुदृढीकरण हो, न कि टेबलमा राखिएको सामग्री। तर पनि, अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा प्रस्तुतिको स्तर सुधार गर्नुपर्ने आवश्यकतामा भने अधिकांश सहमत देखिन्छन्।

समग्रमा, यो घटनाले नेपालमा कूटनीतिक अभ्यास, प्रोटोकल र प्रस्तुतीकरणको स्तरबारे पुनः समीक्षा गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याएको छ। साना विवरणहरू पनि ठूलो सन्देश बोकेको हुन्छन् भन्ने तथ्यलाई ध्यानमा राख्दै आगामी दिनमा यस्ता कमजोरीहरू सुधार गर्नुपर्ने आवाज बलियो हुँदै गएको छ।